Puistjes! Welke soorten zijn er? Waarvan krijg je ze? En wat te doen?

Gemiddelde leestijd: 23 minuten
Op deze afbeelding zie je een vrouw met acne vulgaris.

Het zal je misschien verbazen dat er verschillende vormen van acne (puistjes) zijn. De meest voorkomende vorm is acne vulgaris. Het is goed om te weten welke vorm jij hebt en de mate waarin je dit hebt. Dit bepaald namelijk het vervolg.

Bijna alle mensen krijgen voor een periode te maken met puistjes. Het komt het meest voor bij tieners, maar het kan al van het 8ste jaar beginnen! Acne kan vanzelf stoppen of langer aanhouden. Ook kan het in de volwassenheid pas ontstaan.

De meeste pubers krijgen er tussen hun 14de en 24ste mee te maken. Waarom juist in deze periode? In deze fase ga je meer talg produceren. Het ontstaan van puistjes begint altijd met overmatige talg.

Deze talg ontpopt zich tot puistjes met een witte kop, een zwarte kop (mee-eters) en rode, ontstoken huiddelen, zoals cysten, kunnen zich vormen. Het kan voorkomen in je gezicht, nek, bovenkant van je rug, borst en schouders. Maar in uitzonderlijke gevallen ook in de oksels en liezen.

Inhoudsopgave

Wat zijn puistjes?

Acne (puistjes) wordt veroorzaakt doordat poriën verstopt raken met dode huidcellen en huidvetten (talg). Een porie bestaat uit een haar en een talgklier. Het talg helpt om de huid soepel te houden. Wanneer er teveel talg wordt geproduceerd, raken die poriën verstopt.

Bacteriën die bij het opgehoopte talg komen, veroorzaken het pus. Dit zorgt ervoor de talgklier opzwelt en rood wordt. Zo’n geïnfecteerde talgklier kan leiden tot serieuze littekens. De bacteriën die dit veroorzaken zijn vaak de acne bacterie; Propionibacterium acnes en Staphylococcus epidernis. Die leven, samen met vele andere, op je huid. Deze bacteriën in het bijzonder houden van de talg.

Een verstopte porie wordt een broeihaard van deze bacterie die zijn afvalstoffen achterlaat. In een poging van jouw lichaam deze kwijt te raken, raakt de huid eromheen ontstoken. Dit is de manier van het lichaam om van deze irriterende afvalstoffen af te komen. En zó ontstaat die vervelende puist!

Acne wordt vaak ook erger bij het gebruik van vettige cosmetica. Dit verstopt de poriën namelijk nog meer.

Puistjes met zwarte puntjes

Comedonen open (zwart) en dicht (huidskleurig)

Donkere puntjes van met talg verstopte poriën heten mee-eters. Meestal zijn dit er meerdere bij elkaar. Een ander woord wat vaak wordt gebruikt is comedonen. Ze kunnen zowel open als dicht zijn. Bij de open variant zie je vaak de bekende zwarte puntjes. Bij de dichte variant zie je een huidkleurig bobbeltje.

Het gaat wederom om een, met talg en dode huidcellen, verstopt haarzakje. Als je ze uitknijpt komt daar zo’n zwart puntje uit, met zo’n sliertje vet. Echter, het is niet aan te raden dit te doen. Je kunt namelijk je het haarzakje beschadigen, waardoor deze nog sneller verstopt. Hierdoor maak je elke keer dat je iets uitknijpt, de kans op herhaling groter.

Puistjes met witte kop

Acne die begint onder de huid en is afgesloten, is een papule. Dit is een klein rood gevoelig bobbeltje die niet uitknijpbaar is. Zit er een witte of gele kop op? Dan heet zo’n puistjes een pastule. Deze zijn wel uitknijpbaar. Of je dit wel of niet moet doen is natuurlijk nog even de vraag.

Zodra die witte kop erop zit, is dit voor veel mensen aanleiding om hem uit te knijpen. Rondlopen met een pukkel met zo’n witte kop is voor veel mensen vervelends. Verderop in dit artikel ons advies wat betreft uitknijpen.

Puistjes met vocht

Zwellingen diep onder de huid die ontstoken zijn en gevuld met vocht, heten cyste. Dit is een vorm van acne die heet cystische acne. Je ziet vaak dat zo’n cyste op dezelfde plek terug komt. Hoe komt dat toch? Het is vooral als je er zelf aan gaat zitten, dat je dit gebied herinfecteert. Daarnaast kan je bij de druk die je uitoefent een deel van het pus de porie verder indrukken. Je snap het, de ontsteking blijft.

Het goed schoonhouden en er niet aanzitten, hoe moeilijk ook! Is de manier om eraf te komen.

Gerstekorrel

Dit is een niet ontstoken ophoping van keratine onder de huid. Dit is een stof die van nature voorkomt in de huid. Het voelt als een hard knobbeltje die niet uit te knijpen is. Meestal gaat dit vanzelf weg, maar als dat niet zo is, kun je het bij een schoonheidsspecialist laten verwijderen.

Je kunt het ook zelf doen. Eerst de huid goed schoonmaken met alcohol, dan met een (gedesinfecteerd) mesje of naald een kleine sneetje in de huid maken. Je de korrel er dan zo ‘uitwippen’. Daarna je huid opnieuw schoonmaken.

Waar komen puistjes vandaan?

Waar komen die vervelende puistjes toch vandaan? Vaak kan het voelen alsof je er geen controle over hebt. Het lijkt even goed te gaan en opeens zijn ze er weer. Hieronder 10 mogelijke oorzaken. Het is goed om te weten waar het bij jou vandaan komt. Want als je dat weet, is de oplossing nabij. Meerdere oorzaken is natuurlijk ook mogelijk. Hierbij zul je meerdere dingen moeten aanpassen om van je acne af te komen.

Oorzaken puistjes in het gezicht:

  • 1. Erfelijkheid wordt momenteel gezien als de hoofd veroorzaker van Acne. Dit kan wat teleurstellend zijn, want wat doe je er dan aan. Echter er zijn vele behandelopties, zoals veranderen van levensstijl, producten en als laatste optie uiteindelijk ook medicatie.

Onderstaande oorzaken kunnen de acne ook veroorzaken (dus niet alle acne worden veroorzaakt door erfelijkheid) of verergeren.

  • 2. Hormonale veranderingen waardoor de huid vetter wordt.

Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens de pubertijd. Vooral jongens hebben hierbij een hogere hoeveelheid mannelijke hormonen. Deze zorgen ervoor dat de haarzakjes groter worden en daardoor meer talg gaan produceren. Dit verstopt weer de poriën, wat kan leiden tot puistjes. menstruaties, zwangerschap, anticonceptie pillen of angst.

  • 3. Make-up of haarproducten met veel olie
  • 4. Bepaalde medicatie (zoals steroïden, testosteron of estrogen)
  • 5. Veel zweten of hoge luchtvochtigheid
  • 6. Onderzoek heeft nog geen verband kunnen aantonen tussen chocolade, noten of eten met veel vetten en acne.
  • 7. Veel suiker producten, melkproducten kunnen voor sommige mensen wel puistjes veroorzaken of verergeren. Dit komt doordat ze de talgproductie in de huid verhogen.
  • 8. Teveel dode huidcellen. Als jouw huid teveel dode huidcellen produceert, kan het niet goed worden afgevoerd. Dit verstopt de poriën. Scrubben denk je? Met acne is dit niet een goed idee, want je krabt de pukkels open, wat weer voor meer infectie en dus meer pukkels kan zorgen. Wat je wel kunt doen, lees je verderop in dit artikel.
  • 9. Stress. Er is een relatie gevonden tussen stress en acne. Minder stress hebben is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Elke dag even tijd voor jezelf nemen kan hierbij helpen.
  • 10. Puistjes door ontgiften.

Nu je weet welke soorten puistjes er zijn en waar puistjes vandaan komen, kijken we hieronder naar verschillende vormen. De vorm kan invloed hebben op de behandeling. Het kan ook dat je last hebt van iets wat lijkt op acne. Ook dit bekijken we in dit artikel.

Vormen van acne op een rij

Acne Vulgaris

Acne vulgaris (puistjes) is een huidprobleem waarbij poriën verstopt raken door het talg uit de talgklieren in de poriën van onze huid. Vulgaris betekent algemeen, dus de meest voorkomende vorm van acne.

Als zo’n porie verstopt raakt kunnen er bacteriën bijkomen die een ontsteking veroorzaken, waarbij een puistje ontstaat.

Acne comedonica

Als deze bacterie er niet bijkomt, wordt het een gesloten bultje of open verstopte porie. Dan spreken we over een comedone of mee-etern.Bij deze vorm van acne heb je dus vooral comedonen (de mee-eters). Dan wel open dan wel gesloten. Zie ook het stukje over mee-eters hierboven.

Cystische acne

Acne dat zich diep in de huid bevind, kunnen harde, pijnlijke cyste veroorzaken. Dit heet cystische acne. Bij deze vorm van acne spelen bacteriën een grote rol.

Acne Inversa

Ook wel acne Ectopia genoemd. Dit is een ernstige vorm van acne die zich voordoet in de oksels in liezen. Deze acne ontstaat ook als ontsteking van de poriën, maar dan op plekken waar het broeierig is; zoals oksels en liezen. Het zijn diepe ontstekingen zijn gevuld met pus en bacteriën. In een poging van het lichaam om dit kwijt te raken, zoekt het een andere weg. Zo ontstaat er een heel gangenstelsel van puscysten. Dit is zeer pijnlijk.

Het kan zelfs zoveel pijn geven dat mensen invalide worden. Het kan ook een reden tot depressiviteit zijn en mensen kunnen in een sociaal isolement komen. Waarom de ene dit wel en de ander dit niet krijgt is niet duidelijk. Wel laat onderzoek zien dat 75% van de mensen die dit ontwikkelen overgewicht hebben en roken.

Bij overgewicht ontstaan er huidplooien, waarbij afvoer van huidvetten moeilijker is. Dit verhoogd de kans op deze vorm van acne. Daarnaast wordt in onderzoek aangetoond dat mensen die roken vaker last van acne hebben.

Acne Conglobata en Acne Fulminans

Dit is de meeste ernstige vorm van acne die er bestaat. Er zijn veel diepe ontstekingen van talgkieren en de huid in dit gebied wordt helemaal rood. Het ontstaat vaak op de bovenrug en is zeer pijnlijk. Het komt vaker voor bij mannen. Als het plotseling ontstaat kan dit zelfs gepaard gaan met koorts en pijn in je gewrichten en spieren.

Soms is dit een bijwerking van het middel isotretinoïde die wordt ingezet om acne Vulgaris te behandelen. Als dit zo plotseling optreedt zal worden behandeld met antibiotica of zelfs prednison.

Acne Tarda

Deze vorm van acne komt vooral voor bij vrouwen van 25 jaar of ouder. Het wordt vaak ook ‘volwassenenacne’ genoemd. Je krijgt hierbij puistjes die ontstoken zijn, vooral op de kaaklijn, kin en wangen. Er zijn weinig comedonen (mee-eters).

De oorzaak is nog onbekend. Wel is dit enorm frustrerend voor degene die het hebben. Je hoop op deze leeftijd geen puistjes meer te krijgen. Onderzoekers denken dat het door hormonen kan komen. Vaak zie je namelijk dat dit rond de menstruatie erger wordt. Of als vrouwen van anticonceptiemiddel wisselen.

Daarnaast is ontdekt dat stress een belangrijke invloed heeft. Vooral bij chronische stress, zorgt de langdurig vrijgekomen cortisol (stresshormoon) er voor dat er overmatig talg wordt geproduceerd. En dit veroorzaakt weer acne. Je ziet deze vorm van acne daarom vaker bij werkende vrouwen.

Ook het gebruik van veel suiker kan bijdragen aan acne Tarda. Doordat het hormoon insuline meer aanwezig is, raakt je huid uit balans. Roken en alcohol zorgen ervoor dat je huid sneller vervuild met giftige stoffen, waardoor bacteriën weer sneller kunnen groeien.

Deze vorm van acne is te behandelen met crèmes of heftigere medicatie. Je kunt beginnen de dingen die je zelf kunt doen, zoals minder stress, stoppen met roken en suiker inname verminderen.

Steroïdacne

Het gebruik van steroïde voor de ontwikkeling van je spieren, heeft als bijwerking de ontwikkeling van acne. Dit gebeurd vooral bij mensen die dit middel weken of maandenlang gebruiken.

Anabole acne

Dit middel wordt vaak ingezet om een groter uithoudingsvermogen te ontwikkelen. Ook verbeterd het je concentratie. Dit komt omdat anabole ervoor zorgen dat je meer rode bloedcellen aanmaakt.

Klinkt aantrekkelijk, maar dit middel heeft naast andere pittige bijwerkingen, zoals hart-falen en impotentie ook de acne als bijwerking.

Acne Infantum

Deze vorm begint op de peuterleeftijd, maar soms zo vroeg als 3 maanden. Je ziet puistjes en comedonen (mee-eters), soms kan dit leiden tot ernstige ontstekingen van de wangen, schrijft dermatoloog dr. Mekkes van het AMC, Amsterdam.

De oorzaak is nog niet helemaal bekend. Mogelijk heeft het iets te maken met een verhoogde productie van androgeen, dit zijn stoffen die helpen bij het ontwikkelen van het mannelijk geslacht. Zoals bijvoorbeeld testosteron. Het komt namelijk vooral bij jongetjes.

Is het heel heftig? Bezoek dan met je kind de huisarts voor behandelingsadvies.

Huidproblemen dit op acne lijken.

Rosacea

Bij Rosacea (spreek je uit als Ro-sa-zia) heb je last van een branderige rode gezichtshuid. Ook kan je hierbij last hebben van puistje. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en vrouwen van middelbare leeftijd.

Het kan opkomen bij:

  1. Heftige koude wind
  2. Hete baden
  3. Bepaalde huidproducten
  4. intensief sporten
  5. Pittig eten

De oorzaak is de Demodex mijt. Dit is een huidmijt die op iedere huid aanwezig is, maar bij mensen met Rosacea voor een reactie zorgen. Het lichaam ziet de mijt als een ongewenste indringer. Het reageert hierop met een ontsteking. Er zijn behandelingen mogelijk zoals een creme die de ontsteking remt, een creme die deze mijt aanpakt of als het ernstiger is; antibiotica. Je hoeft hier dus mee door het leven.

Acne Agminata

Dit wordt soms verkeerd gespeld alacne tardas acne agnuinata. Momenteel wordt ervan uitgegaan dat dit een ernstige vorm van Rosacea is. Je ziet roodbruine acneachtige knobbeld en bultjes in het gezicht. Vaak op de oogleden, de wangen, de kin en het voorhoofd.

Oorzaak is nog onbekend. Het begint vaak rond het 20ste levensjaar. Zonder behandeling verdwijnt de ziekte vaak na 2 of 3 jaar. Vaak met het achterblijven van littekens.

Behandeling is wel mogelijk. Er is medicatie beschikbaar. Denk je dat je dit heb, ga naar je huisarts om dit te laten onderzoeken.

Puistjes of koortslip?

Hieronder de verschillen die je kunnen helpen dit te herkennen:

PuistjeKoortslip
Is gevuld met pusIs gevuld met vocht
Kan een witte kop hebbenOntwikkeld vaak snel een korstje
Veroorzaakt door teveel talg en bacteriënVeroorzaakt door het herpesvirus
Voelt pijnlijkBegint met tintelend, brandend, jeukerig gevoel, wordt dan een blaasje en dan een korstje
Niet besmettelijkBesmettelijk, vooral voor jonge kinderen
Kan op elke moment ontstaanOntstaat bij een verzwakte weerstand
Komt voor op gezicht, schouders, rug en nekKomt voor meestal op lippen en soms op kin, neus of ooglid
Behandelen met antibacteriële middelenBehandelen met anti-virale mindelen

Voor beide geldt; zo min mogelijk aanzitten om verspreiding en beschadiging te voorkomen.

Acne of eczeem?

Bij beide van deze vormen zie je een rode huid. Echter, er zijn duidelijke verschillen. Hieronder weer een overzicht wat je kan helpen het onderscheid te maken.

AcneEczeem
Is gevuld met pusIs gevuld met vocht
Is vaak een bultjeIs vaak een plek
Kan pijnlijk zijnJeuk staat op de voorgrond, daarnaast ook branderigheid
Wordt veroorzaakt door verstopte talgklieren en bacteriënWordt veroorzaakt door een auto-immuun reactie, precieze oorzaak onbekend
Komt meestal voor op je gezicht, nek, schouders of rugKan overal op je lichaam voorkomen.
Behandelen met antibacterieelBehandelen met hormoon crème.

Jeukende puistjes

Heb je last van jeukende puistjes, zou je mogelijk ook last kunnen hebben van iets anders. Bultjes die lijkten op puistjes en erg jeuken, kan namelijk wijzen op iets anders. Een genezend puistjes kan wat jeuken, maar als het erg leukt, kan het ook te maken hebben met:

  • Eczeem
  • Insectenbeten
  • Warmte-uitslag
  • Psoriasis

Kom je er niet uit, ga dan naar de huisarts.

Dermatitis perioralis

Een huidprobleem dat ook indirect door eczeem komen is dermatitis perioralis. Dit zijn puistjes die rondom de mond ontstaan. Vaak is er sprake van een droge huid. Soms kan het ook rondom de neus zitten. Deze pukkeltjes ontstaan vaak na langdurig gebruik van hormoonzalf die wordt ingezet bij eczeem.

Deze hormoonzalf werkt in instantie vaak goed, maar de huid raakt eraan gewent.

Hoe erg is het bij jou?

Hoe erg de acne bij jou is hangt af van een aantal punten. Het is vooral een persoonlijke ervaring. Iemand kan van matige acne helemaal geen last hebben, terwijl iemand met langdurige milde acne er wel veel last van heeft. Zo wordt dit steeds per persoon bekeken. Dus laat je niet misleiden door onderstaande indeling. Als jij er last van hebt, moet je er iets aan doen.

De psychologische gevolgen van acne worden vaak onderschat. Je durft niet meer de straat op of naar de feestje te gaan, omdat je denkt dat anderen het vies vinden. Of je durft niet die leuke persoon op een date te vragen of je gaat niet naar die auditie. Dit zijn allemaal punten die grote invloed op je leven hebben. Je wordt belemmerd! Verdiep je in acne en zorg je de oplossing voor jouw acne vindt, want die is er echt!

Bepalen van de ernst van jouw acne

Hieronder een overzicht van het eerste onderdeel; de mate van acne:

  • Milde acne: er is sprake van alleen comedonen (mee-eters)
  • Matige acne: er is ook sprake van ontstekingen en dus rode puistjes
  • Ernstige acne: er komen daarnaast ook diepere puisten bij, waarbij er een kans is op littekenvorming.

Het tweede onderdeel is de duur, bestaat het al heel lang, dan kan een milde acne toch ernstig zijn.

Het derde onderdeel is de lokatie. Zo zou je kunnen zeggen dat een puist op je rug minder erg is als een puist op je neus. Maar nogmaals die allemaal er persoonsgebonden. In de zomer zijn die puisten op de rug toch erg hinderlijk.

Misschien kom je erachter dat je acne minder ernstig is of juist ernstiger dan je dacht. Je wilt nu misschien ook weten wat je eraan kunt doen.

Wat helpt bij acne?

Hieronder alvast 4 tips die je kunnen helpen bij omgaan met acne.

  • Gezicht wassen: Was je gezicht voorzichtig met warm water, niet te heet. Door het warme water help je je huid wat van de overmatige talg kwijt te raken. De talg is vettig en lost daardoor op in het warme water. Als je te heet water gebruikt zal je je huid juist beschadigen en irriteren, wat de puistjes juist weer erger kan maken. Droog je gezicht voorzichtig af. Als je teveel met een handdoek schuurt, heb je kans dat de puistjes openhaalt. Hierdoor verspreid het zich juist.
  • Uitknijpen: Knijp de puistjes niet zelf uit. Het is super moeilijk, want natuurlijk wil je niet met die witte kop over straat! Maar het probleem met uitknijpen is dat je je huid beschadigd, waardoor je weer meer acne krijgt! Zo gaat de cirkel rond.
  • Make-up: Wil je die witte punt camoufleren met make-up, doe dit met een dun laagje. Zorg dat je make-up koop die niet comedogeen zijn. Dit betekent dat ze de poriën niet verstoppen. Dit helpt meer puistjes voorkomen.
  • Zonlicht: Weer voorzichtig met zonlicht. Dit is misschien een verbazend advies, want je hebt vast wel eens gemerkt dat puistjes juist weggaan door in de zon te zitten. Dat klopt! Zonlicht doodt bacteriën en verminderd ontsteking. Máár zonlicht verdikt ook de hoornlaag van je huid, wat weer voor meer huidschilfers zorgt. Dit leidt weer tot verstopping, waardoor er nieuwe puistjes ontstaan 😞 .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *